Mensen ontwikkelen zichzelf - verandering begint lokaal

Een van de momenten die de oprichting van TUNAFASI inspireerde, vond plaats in 2018, een jaar voordat TUNAFASI werd opgericht. Betteke werd benaderd door Gilbert Mututsi, directeur van de Congolese NGO ADED. Hij wilde leren hoe hij kinderen en jongeren met een beperking op een duurzame manier kon bereiken binnen zijn eigen gemeenschap in Uvira, Oost-Democratische Republiek Congo (DRC).


Geïnspireerd door zijn gedrevenheid, moedigde Betteke hem aan om het DPRP-programma van de Karuna Foundation in Nepal te bezoeken. Een programma dat zij heeft mede-ontwikkeld tijdens haar jaren bij Karuna van 2007 tot 2019. Dit programma heeft als doel de levenskwaliteit van kinderen met een beperking en hun families te verbeteren, en vermijdbare beperkingen te voorkomen door overheidsgezondheidssystemen te versterken en gemeenschappen te versterken - met een duidelijke exitstrategie en lokaal leiderschap vanaf het allereerste begin.

Nadat Gilbert terugkeerde, vertelde hij Betteke:

“Na tien dagen in Nepal heb ik geleerd hoe ik de komende tien jaar in mijn land verder kan.” - Gilbert Mututsi Ruturutsa

Dit moment markeerde het begin van Betteke's toewijding aan het ondersteunen van lokaal leiderschap - gebouwd op gedeelde ambities, wederzijds vertrouwen en een duidelijke exitstrategie vanaf het begin om bottom-up en duurzame systeemverandering te waarborgen.

Vandaag werkt TUNAFASI samen met partners in het Mondiale Zuiden, en het netwerk blijft groeien. De focus ligt op lokale leiders en grassroots-organisaties die werken met de meest gemarginaliseerde gemeenschappen, in lage-inkomenslanden en door conflict getroffen gebieden. Dit zijn de gemeenschappen die het meest over het hoofd worden gezien door bestaande systemen, waar de behoeften het grootst zijn, en waar de kleinste interne verschuiving blijvende verandering teweeg kan brengen. 

Omdat duurzame systemen die de meest gemarginaliseerden omvatten, werken voor iedereen.

Ontwikkelingshulp en expertise van buitenaf zien nog te vaak de realiteit en de werkelijke behoeften van lokale gemeenschappen over het hoofd, met als gevolg programma's die niet voortbestaan zodra externe steun wegvalt.

Joseph Ki-Zerbo benadrukt dat echte ontwikkeling voortkomt uit de inspanningen en verantwoordelijkheid van een gemeenschap zelf, in plaats van van buitenaf. De toekomst van gemeenschappen wordt van binnenuit gevormd door de mensen die er wonen, die de geschiedenis, de behoeften en de oplossingen kennen.

TUNAFASI bestaat om lokaal leiderschap te katalyseren, door toegang te bieden tot technische ondersteuning, netwerken, startfinanciering en een platform voor lokale leiders en grassroots-organisaties die werken met de meest gemarginaliseerde gemeenschappen. Geworteld in lokaal eigenaarschap, alles gericht op het bereiken van duurzame systeemverandering.

In 2021 schreef Betteke de Gaay Fortman een boek met deze titel en boodschap: ‘People Develop Themselves’ (in het Nederlands: ‘Mensen Ontwikkelen Zichzelf’). In dit boek vertelt ze het boeiende verhaal van haar werkervaringen in Nepal, DR Congo en Bangladesh, en biedt ze een onderscheidende kijk op de internationale ontwikkelingssector. Hoe kun je een gemeenschap uit de armoede helpen op zo'n manier dat ze zichzelf kunnen blijven ontwikkelen? Het uiteindelijke doel is om externe ondersteuning zo snel mogelijk overbodig te maken. Dit is de kern van de werkwijze van TUNAFASI.

De rol van TUNAFASI is bewust klein en vraaggestuurd. We ondersteunen totdat we niet langer nodig zijn – onszelf overbodig maken is een strategie die we vanaf dag één nastreven.

'Growing smaller' weerspiegelt onze overtuiging dat maximale duurzame impact tot bloei komt wanneer initiatieven lokaal geleid worden. Wij zijn er om dit proces waar nodig te ondersteunen – door vertrouwen te verdiepen, samen te leren en lokaal eigenaarschap te versterken.

Door deze katalyserende rol en onze toewijding aan continu wederzijds leren en evalueren, streven we ernaar om duurzame impact, verantwoordelijke lokale overheden en zelfredzame gemeenschappen te bevorderen.

Onze kernprincipes: lokaal geleid, op vertrouwen gebaseerd en vanaf het begin klaar voor een exit.